دو نکته پایانی: مرحوم شیخ انصاری در پایان بحث از صورتی که طرفین جاهل به موضوع باشند سخن به میان می آورند، این بحث مربوط به این مقام نیست و در هر چیز دیگری از این قبیل هم جاری است و وابسته به بحث های مختلف خیارات و تخلف وصف

نکته چهارم) برخی از بزرگان دراهم مغشوشه را به دو قسم تقسیم کرده اند: «فالأولى أن يقال: إنّ الدراهم المغشوشة على قسمين: قسم يكون فاسدا خارجا عن رواج المعاملة، بل لعلّها عملت و صنعت لإغواء الناس و تصاحب أموالهم بذلك كما شاع في أعصارنا أيضا من عمل ما يشبه النقود

نکته دوم) هر نوع سکه و یا اسکناسی که «رایج غیر ناقص» نیست، به شرطی از صغریات «ما لا یقصد منه الا الحرام» است که منافع عقلایی حلال مثل تزیین نداشته باشد، و لذا ممکن است سکه های جعلی را عرف به عنوان تزیین بپذیرد ولی سکه های رایج غیر

بحث:  مرحوم شیخ، پنجمین نوع از قسم اول از نوع دوم مکاسب محرمه را «دراهم خارجه معموله لأجل غش الناس» معرفی می کند. توجه شود که سکه های غیر رایج (مربوط به حکومت های قبل یا حکومت های خارجی است) از این بحث خارج است. ایشان می نویسد: «منها: الدراهم

ما می گوییم: 1) جواب صاحب مدارک، به مفید کامل نیست چراکه اگر گفتیم «آتش در شکم صدا می کند» مجاز است، معنی مجازی آن نیست که «اکل سبب دخول آتش در شکم است» بلکه معنای مجازی آن است که «آنچه خورده ای و در شکم شما صدا می کند

نکته دوم) در پایان باید یک نکته را معلوم کنیم و آن اینکه بر فرض که اکل و شرب از آنیه حرام باشد (یا مکروه باشد)، در حقیقت چه چیزی حرام است؟ چندین صورت قابل فرض است. ü الف) اکل حرام است یعنی از گلو پائین دادن غذایی که در

• 1.«أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْبَرْقِيُّ فِي الْمَحَاسِنِ عَنْ أَبِي الْقَاسِمِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَخِيهِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الْمِرْآةِ هَلْ يَصْلُحُ إِمْسَاكُهَا- إِذَا كَانَ لَهَا حَلْقَةُ فِضَّةٍ قَالَ نَعَمْ- إِنَّمَا كُرِهَ اسْتِعْمَالُ مَا يُشْرَبُ بِهِ»[1] این روایت صریح است در اینکه حکم (کراهت یا حرمت)

► 15) «وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى عَنْ‌ مُعَاوِيَةَ بْنِ وَهْبٍ قَالَ: سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الشُّرْبِ فِي الْقَدَحِ فِيهِ ضَبَّةٌ مِنْ فِضَّةٍ- قَالَ لَا بَأْسَ إِلَّا أَنْ تَكْرَهَ الْفِضَّةَ فَتَنْزِعَهَا.» [1] [ضَبّة = کلون درب و حلقه درب. فراز آخر روایت ظاهراً

► 2) «وَ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْوَشَّاءِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ سِرْحَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: لَا تَأْكُلْ فِي آنِيَةِ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ.» [1] نهی مذکور ظهور در حرمت دارد اما موضوع حرمت «اکل در آنیه ذهب و فضه» است. ► 3) «وَ

ما می گوییم: 1) حضرت امام پس از نقل همین عبارت مفتاح الکرامه [که در جلد 12 صفحه 108 هم به نوع دیگر تکرار شده است] می نویسد: «و الذي يوجب وسوسة في النفس أمران‌: أحدهما: احتمال تخلّل الاجتهاد في الحكم؛ و أنّ الفقهاء إنّما أفتوا بالحرمة في الأكل و