نکته ۲: مرحوم سید در عروة تصریح دارد که شهادت عدلین در صورتی حجت است که «إذا لم تكن معارضة بشهادة آخرين من أهل الخبرة»[1] عدم حجیت شهادت عدلین در فرض تعارض را می‌توان از دو جهت اثبات کرد. نخست آنکه، گفته‌ایم ملاک حجیت وثوق نوعی است و طبعاً با

جمع‌بندی بحث: به نظر می‌رسد درباره حجیت خبر واحد در موضوعات می‌توان گفت که اگر خبر واحد باعث اطمینان شخصی شود، می‌توان به آن عمل کرد و طبعاً این در صورتی است که «واحد» ثقه باشد. ولی اگر در موردی خبر ثقه واحد اطمینان نوعی را پدید می‌آورد ولی باعث

u د) حجیت شهادت ثقه واحد در تبیین موضوعات ◄ دلیل اول) مضمره سماعه «مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَخِيهِ الْحَسَنِ عَنْ زُرْعَةَ عَنْ سَمَاعَةَ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ تَزَوَّجَ جَارِيَةً أَوْ تَمَتَّعَ بِهَا فَحَدَّثَهُ رَجُلٌ ثِقَةٌ أَوْ غَيْرُ ثِقَةٍ فَقَالَ إِنَّ هَذِهِ امْرَأَتِي وَ لَيْسَتْ

شش/نه) باب ۳۶ از ابواب صید و ذباحه چنین عنوان شده است: «بَابُ أَنَّ مَنْ صَادَ طَيْراً فَعَرَفَ صَاحِبَهُ أَوِ ادَّعَاهُ مَنْ لَا يَتَّهِمُهُ وَجَبَ عَلَيْهِ رَدُّهُ إِلَيْهِ سَوَاءٌ كَانَتْ قِيمَتُهُ أَقَلَّ مِنْ دِرْهَمٍ أَمْ أَكْثَر»[1] در این باب روایت اول چنین است: «مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أَصْحَابِنَا

شش/پنج) در زمره ابواب عقد البیع و شروط، باب پنجم عبارت است از: «بَابُ جَوَازِ الشِّرَاءِ عَلَى تَصْدِيقِ الْبَائِعِ فِي الْكَيْلِ مِنْ دُونِ إِعَادَتِه‏»[1] به عنوان مثال: «وَ بِإِسْنَادِهِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ أَبَانٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حُمْرَانَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع اشْتَرَيْنَا طَعَاماً فَزَعَمَ

◄ دلیل ششم) روایات خاصه از زمره ادله حجیت شهادت عدل واحد، روایاتی است که در موارد خاص وارد شده است و ممکن است بتوان از مجموع آنها، قاعده کلیه‌ای را اصطیاد کرد. شش/یک) «وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ

◄ دلیل پنجم) روایت حریز «مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى عَنْ حَرِيزٍ قَالَ: كَانَتْ لِإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع دَنَانِيرُ وَ أَرَادَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ أَنْ يَخْرُجَ إِلَى الْيَمَنِ- فَقَالَ إِسْمَاعِيلُ يَا أَبَهْ إِنَّ فُلَاناً يُرِيدُ الْخُرُوجَ

◄ دلیل دوم و سوم) لزوم عسر و حرج و لزوم هرج و مرج در بحث از حجیت شهادت عدلین در موضوعات از مرحوم صاحب عناوین نقل شده است که اگر شهادت عدلین را شارع حجت نکرده باشد، لازم می‌آید هم هرج و مرج پدید آید (چرا که مردم در

u ج) حجیت شهادت عدل واحد در تبیین موضوعات: مرحوم خویی درباره این مطلب می‌گوید: «المعروف أن خبر الواحد لا يكون حجّة في الموضوعات، و ذهب جماعة إلى حجّيته فيها كما هو حجّة في الأحكام و هذا هو الصحيح »[1]   ◄ دلیل اول) سیره عقلا: مرحوم خویی می‌نویسد: «و الدليل

u ج) حجیت شهادت عدل واحد در تبیین موضوعات: مرحوم خویی درباره این مطلب می‌گوید: «المعروف أن خبر الواحد لا يكون حجّة في الموضوعات، و ذهب جماعة إلى حجّيته فيها كما هو حجّة في الأحكام و هذا هو الصحيح »[1]   ◄ دلیل اول) سیره عقلا: مرحوم خویی می‌نویسد: «و