جمع بندی نهایی بحث انشاء : سه احتمال آخری که مطرح کرده ایم از حیث ثبوتی ممکن است (هرچند ممکن است در تقریر نهایی که از هر یک ارائه کردیم، با آنچه تقریر ابتدایی از آن اقوال مطرح شد، تفاوتی موجود باشد) اما از آنجا که متفاهم عرفی آن است

5 ـ مبنای مرحوم اصفهانی: مرحوم اصفهانی با ادعای اینکه سخن ایشان، تقریری از مبنای مرحوم آخوند است، می نویسد: «فالمعقول من وجود المعنى باللفظ هو الوجه الأوّل، و هو أنّ ينسب وجود واحد إلى اللفظ و المعنى بالذات في الأول و بالعرض في الثاني، و هو المراد من قولهم

اشکالات بر مرحوم خویی و مرحوم حائری : اشکال اول : مراد مرحوم خویی آن است که گویا در «انشاء» می گوییم : در ذهن من، اعتبار نفسانی هست (یعنی اعتبار نفسانی را ابراز می کنیم) در حالیکه در «خبر» می گوییم : در ذهن، قصد حکایت «زیدٌ قائمٌ» هست.

مرحوم حائری سپس اشکال و جوابی را مطرح می کند: «فان قلت قد يؤتى بالألفاظ الدالة على المعاني الإنشائية و ليس في نفس المريد معانيها مثلا قد يصدر من المتكلم صيغة افعل كذا في مقام امتحان العبد أو في مقام التعجيز و أمثال ذلك و قد يتكلم بلفظة ليت و

بررسی نظر مشهور : «و أما القول الثالث : فهو المشهور في تفسير الإنشاء، و محصله كما أشرنا إليه: هو أن الإنشاء عبارة عن إيجاد المعنى باللفظ في عالم الاعتبار العقلائي‏ و هو عالم الاعتبار العقلائی. ، بمعنى ان المعنى الاعتباري في نفسه يوجد له فرد حقيقي بواسطة اللفظ، فيكون

بررسی اشکالات مرحوم اصفهانی : اینکه ایشان می فرمایند: «معنا 4 وجود دارد (کتبی، عینی، ذهنی، لفظی) ولی در دو مورد، وجود بالذات متعلق به معنی است (عینی و ذهنی) و در دو مورد، به صورت بالذات به لفظ و کتابت است و به صورت بالعرض مربوط به معنی تعلق

مرحوم آخوند دو مدعی دارند: الف. اینکه موضوع له و مستعمل فیه در «انشاء و خبر»، یکی است و تنها شرط استعمال آن دو متفاوت است = این بحث درباره جملات مشترکه است. ب. انشاء وضع شده است برای «ایجاد معنی به وسیله لفظ در نفس الامر» = این بحث

بازگشت به بحث انشاء: گفتیم: مشهور می گویند: انشاء عبارت است از «ایجاد معنی باللفظ فی نفس الامر» (که به معنای وعاء اعتبار عقلایی دانسته شد). درحالیکه مرحوم آخوند می فرمود: انشاء عبارت است از «ایجاد معنی باللفظ فی نفس الامر». با توجه به آنچه در بحث اعتبارات آوردیم، معلوم

3 ـ مرحوم حکیم ایشان در «حقایق الاصول» می نویسد: «أن العناوين المذكورة و كذا كثير من عناوين العقود و الإيقاعات، مثل البيع و الصلح و الرهن و الهبة و العطية و الإجارة و النكاح و الطلاق و الرجوع و غير ذلك، بل و عناوين الأحكام التكليفية من الوجوب و

دسته اول : کسانی که می گویند، اعتبارات عقلایی در عالم خارج وجود دارد: 1 ـ مرحوم عراقی بیش از این، قول مرحوم عراقی و پاسخ امام به ایشان را خواندیم (رجوع کنید به تقسیمات اعتبار)   2 ـ مرحوم نائینی مرحوم نائینی می فرماید: «و هذا بخلاف الأمور الاعتباريّة،