ما می گوییم: ما حصل فرمایش مرحوم اصفهانی آن است که: دو حکم اگر بخواهند متضاد باشند باید دو معقول اولی باشند و در موضوع مادی واحد جمع شوند. در حالیکه اگر حکم زجر و بعث باشد، معقول اولی نیست و اعتباری است و اگر هم اراده مظهره باشد، جون

نقد مرحوم اصفهانی بر مقدمه اول مرحوم اصفهانی (همانند آنچه از امام خواندیم) تضاد احکام را رد می کند و می نویسد: «أنّ حديث تضادّ الأحكام التكليفية وإن كان مشهورا ، لكنه مما لا أصل له ؛ لما تقرّر في محلّه : من أنّ التضادّ والتماثل من أوصاف الأحوال الخارجية

حضرت امام سپس درباره اینکه «اگر حکم اراده مظهره باشد، رابطه احکام تضاد نیست» می نویسند: « لأنّه ان جعلت الإرادات فلم تكن الأحكام أنواعا مختلفة تحت جنس قريب: أمّا الواجب و المستحبّ و كذا الحرام و المكروه فواضح، لأنّ الإرادة الوجوبيّة و الاستحبابيّة مشتركتان في حقيقة الإرادة، و ممتازتان

3. مقدمات 4 گانه مرحوم آخوند مورد نقد بزرگان واقع شده است که آن ها را بررسی می کنیم. نقد مقدمه اول:     نقد امام خمینی: حضرت امام بعد از آنکه می نویسند، حتی اگر بگوییم احکام با یکدیگر تضاد دارند، هم می‌توان قائل به جواز اجتماع شد) می نویسند:

ما می‌گوییم: درباره‌ی مقدمه سوم و چهارم باید نکاتی را در مورد سخنان مرحوم آخوند مطرح کنیم. «زید» در عالم خارج یک جوهر دارد و هزاران عرض. و به همین جهت از نظرم مشایین، زید مستجمع هزاران وجود و هزاران ماهیت است. البته یکی از این وجودها، وجود جوهری است

مقدمه سوم): «إنّه لا يوجب تعدَّد الوجه والعنوان تعدَّد المعنون ، ولا ينثلم به وحدته، فإن المفاهيم المتعدِّدة والعناوين الكثيرة ربما تنطبق على الواحد ، وتصدق على الفارد الذي لا كثرة فيه من جهة ، بل بسيط من جمبع الجهات ، ليس فيه حيث غير حيث ، وجهة مغايرة لجهة

اشکال پنجم: چنانکه خواندیم مرحوم آخوند فرموده بودند: «با اینکه فقها نوعاً امتناعی هستند ولی نماز در دار غصبی را (اگر مکلف جاهل قصوری به موضوع و حکم باشد) پذیرفته اند. و این شاهد است بر اینکه امتناعی ها یکی از راه های مطرح شده توسط مرحوم آخوند، را در