جمع بندی: به نظر می‌رسد: لعب با آلات قمار بدون مراهنه حرام نیست (ولی یمکن ان یقال بکراهته لمرسلة الصدوق[1]) اگر چه احتیاط در ترک لعب با آلات معدّه للقمار بلامراهنه (که به‌صورت بالفعل آلت قمار هستند) است (به سبب روایت علی بن ابراهیم) امروزه شطرنج -بنابر نظر کارشناسان- چون

نکته: درباره «لعب با آلات قمار بلا مراهنه» نکاتی را باید از یکدیگر متمایز دانست:  الف) در روایات عنوانی که قابل تطابق با آلات قمار باشد، وجود ندارد و تنها مصادیقی مطرح است که ممکن است عنوان «آلات قمار» را بتوان از آن اصطیاد کرد. این مصادیق به طور مشخص

ب) بازی با آلات قمار بدون رهن (شماره 19): مرحوم شیخ می نویسد: «و في صدق القِمار عليه نظر؛ لما عرفت، و مجرّد الاستعمال لا يوجب إجراء أحكام المطلقات و لو مع البناء على أصالة الحقيقة في الاستعمال؛ لقوّة انصرافها إلى الغالب من وجود الرهن في اللعب بها. و منه

◄ 38. «وذلك إنما حرم الله الصناعة التي حرام هي كلها التي يجيئ منها الفساد محضا نظير البرابط والمزامير والشطرنج وكل ملهو به والصلبان والاصنام. وما أشبه ذلك من صناعات الاشربة الحرام وما يكون منه وفيه الفساد محضا. ولا يكون فيه ولا منه شئ من وجوه الصلاح فحرام تعليمه وتعلمه