جمع بندی بحث: با توجه به مجموع آنچه خواندیم، می شود مسئله را چنین جمع بندی کرد:   در این باب، نکاتی را باید توجه کرد: الف) در جایی که کمک واجب است، ظاهراً فرقی بین مسلمان و غیرمسلمان نیست اگرچه کمک کردن به مسلمان، واجب موکد است. امّا کمک

25) «وَ بِالْإِسْنَادِ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع مَنْ كَانَتْ لَهُ دَارٌ فَاحْتَاجَ مُؤْمِنٌ إِلَى سُكْنَاهَا- فَمَنَعَهُ إِيَّاهَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ- مَلَائِكَتِي أَ بَخِلَ عَبْدِي عَلَى عَبْدِي بِسُكْنَى الدُّنْيَا- وَ عِزَّتِي لَا يَسْكُنُ جِنَانِي أَبَداً.»[1]   26) «الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ

12) «وَ‌قَدْ تَقَدَّمَ فِي أَحَادِيثِ الدُّعَاءِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: ثَلَاثُ دَعَوَاتٍ لَا يُحْجَبْنَ عَنِ اللَّهِ- مِنْهَا رَجُلٌ مُؤْمِنٌ دَعَا لِرَجُلٍ مُؤْمِنٍ وَاسَاهُ فِينَا- وَ دُعَاؤُهُ عَلَيْهِ إِذَا لَمْ يُوَاسِهِ- مَعَ الْقُدْرَةِ عَلَيْهِ وَ الِاضْطِرَارِ إِلَيْهِ.»[1]   توضیح:  دُعَاؤُهُ عَلَيْه…: نفرین مومن در حق دیگری در جایی که این مضطر

6) «وَ عَنْهُ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ مُفَضَّلِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع انْظُرْ مَا أَصَبْتَ فَعُدْ بِهِ عَلَى إِخْوَانِكَ- فَإِنَّ اللَّهَ يَقُولُ إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ – قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص- ثَلَاثَةٌ لَا تُطِيقُهَا هَذِهِ الْأُمَّةُ الْمُوَاسَاةُ لِلْأَخِ

روایات باب: درباره کمک به دیگران در جایی که آنها در اضطرار واقع شده اند روایات بسیاری وارد شده است که در ادامه آنها را بررسی می کنیم: 1) «قَالَ وَ قَالَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ ع إِنَّ التَّقِيَّةَ يُصْلِحُ اللَّهُ بِهَا أُمَّةً لِصَاحِبِهَا- مِثْلُ ثَوَابِ أَعْمَالِهِمْ- فَإِنْ تَرَكَهَا أَهْلَكَ أُمَّةً

هشت) صاحب جواهر در بحث «اضطرار به طعام غیر» می نویسد: و لو اضطر إلى طعام الغير و ليس له الثمن وجب على صاحبه الحاضر غير المضطر إليه بذله، لأن في الامتناع إعانة على قتل المسلم و قد‌ قال (عليه السلام): «من أعان على قتل مسلم و لو بشطر‌ كلمة

چهار) مفتاح الکرامه در همین مثال (جواز قطع نماز) در ذیل کلام علامه می نویسد: «(قوله) قدس اللّه تعالى روحه (و يجوز لحفظ المال و الطفل و شبهه) قال في (المنتهى) يحرم قطع الصلاة إلا لضرورة كمن رأى دابة له انفلتت أو غريما يخاف فوته أو مالا يخاف ضياعه أو

دو) شیخ انصاری: ایشان همان مطلب مرحوم شیخ طوسی در مبسوط را نقل می کند و آن را حمل می کند بر صورتی که اگر جذع را بر نداریم، نفس محترمه ای هلاک می شود. ایشان سپس به وجوب حفظ نفس محترمه فتوی می دهد مرحوم شیخ این مطلب را

بحث: آیا برای انسان واجب است که اضطرار دیگران را رفع کند؟ این سوال را در چند حوزه متفاوت باید بررسی کرد، نخست: آن صورتی که فرد مضطر مسلمان است در مقابل آن صورتی که فرد مضطر مسلمان نیست (ذمی یا غیر ذمّی)، دوّم: آن جایی که اضطرار دیگری به

اصل چهارم: داوری عقل، فقیه، کارشناس، تشخیص فردی مكلّف و عرف عام هیچ کدام موضوعیت ندارد. ایشان سپس نتیجه می گیرند: تبيين صحیح مسأله این است؛ با پذیرش کارایی اول و دوم برای عرف قبول تبيین واژه ها، هیأت ها و مجموع کلام و ادله از عرف) باید نهادی امر