ایشان در این ابواب به روایات بسیاری اشاره می کند که به برخی از آنها اشاره می کنیم: روایت 1) «مهج، مهج الدعوات‏ دَخَلَ النَّبِيُّ ص عَلَى فَاطِمَةَ الزَّهْرَاءِ ع فَوَجَدَ الْحَسَنَ ع مَوْعُوكاً فَشَقَّ ذَلِكَ عَلَى النَّبِيِّ ص فَنَزَلَ جَبْرَئِيلُ ع فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَ لَا أُعَلِّمُكَ مَعَاذَةً تَدْعُو

روایت 1) «طب، طب الأئمة عليهم السلام مُحَمَّدُ بْنُ زَيْدِ بْنِ سُلَيْمٍ الْكُوفِيُّ عَنِ النَّضْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ رُقْيَةِ الْعَقْرَبِ وَ الْحَيَّةِ وَ النُّشْرَةِ وَ رُقْيَةِ الْمَجْنُونِ وَ الْمَسْحُورِ الَّذِي يُعَذَّبُ قَالَ يَا ابْنَ سِنَانٍ لَا بَأْسَ بِالرُّقْيَةِ وَ الْعُوذَةِ

با توجه به آنچه گفتیم:   نکته1: در مورد ظنّی که مجوّز ارتکاب محرمات در هنگام تداوی است، لازم است به نکته ای توجه کنیم. مرحوم نراقی  چنانکه خواندیم ظن غالب را هم حکم علم دانستند و در عین حال فرموده بودند که این ظن باید در شخص بیمار پدید

حدیث 2) «وَ عَنْهُ ع‏ إِنَّ قَوْماً مِنَ الْأَنْصَارِ قَالُوا لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لَنَا جَاراً اشْتَكَى بَطْنَهُ أَ فَتَأْذَنُ لَنَا أَنْ نُدَاوِيَهُ قَالَ بِمَا ذَا تُدَاوُونَهُ قَالُوا يَهُودِيٌّ هَاهُنَا يُعَالِجُ مِنْ هَذِهِ الْعِلَّةِ قَالَ بِمَا ذَا قَالُوا بِشَقِّ الْبَطْنِ فَيَسْتَخْرِجُ مِنْهُ شَيْئاً فَكَرِهَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ ص فَعَاوَدُوهُ

تداوی مکروه: شیخ طوسی[1]، ابن ادریس[2]، قاضی ابن براج[3]، صاحب شرایع[4]، یحیی بن سعید[5]، علامه[6]، شهید اول[7]، فاضل هند[8]، فاضل جواد[9]، صاحب جواهر[10]، تداوی به آب های گرم گوگردی را مکروه دانسته اند. مستند ایشان روایاتی است که از پیامبر نقل  شده است: حدیث 1) «مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ عَلِيِّ

نکته: مرحوم نراقی می نویسد «تداوی به محرمات»، پس از احراز سه شرط جایز است: الف) علم یا ظن غالب به اینکه به وسیله این حرام، معالجه واقع می شود. ب) علم یا ظن غالب به اینکه معالجه منحصر به این حرام است ج) حصول مشقّت و حرج یا ضرر

ما می گوئیم: روابط بین روایات را مرحوم نراقی به گونه های مختلف تصویر می کند: در فرض دوم: ترجیج با ادله مجوزه چراکه: ü اولاً: اکثریت دارد (شهرت) ü ثانیاً: صراحت بیشتر دارد (اقوائیت دلالت) ü ثالثاً: تناسب حکم و موضوع ü رابعاً: موافقت با اصل اولی پس جمع

مرحوم نراقی سپس ادله گروه سوم را چنین بر می شمارد: «و مستند الثالث: أدلّة الأول، مضافة إلى النهي عن إلقاء النفس إلى التهلكة و قتلها. قال اللّه سبحانه وَ لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ. و قال وَ لا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللّهُ إِلّا بِالْحَقِّ. و وجوب حفظها عقلا و نقلا،

مرحوم نراقی سپس به ادله گروه دوم اشاره می کند: «و حجّة الثاني: عمومات حرمة المسكرات أو مع سائر المحرّمات كتابا و سنّة، و خصوص المستفيضة.» [1]   توضیح: روایات عامه ای که مسکرات را حرام می داند ادله ای که مسکرات را به همراه بقیه محرّمات، حرام بر می

مسئله دوّم: تداوی به محرمات چنانکه گفتیم تداوی هایی که رابطه با محرمات دارند دو نوع هستند، گاه تداوی مستلزم حرام است مثل اینکه مستلزم نظر طبیب به «ما یحرم الیه النظر» است و گاه تداوی مستلزم شرب یا اکل محرمات است؛ درباره  فرض اول در ضمن بحث های قبل