نکته 4: آنچه خواندیم درباره استهزاء و مسخره کردن مومنین بود. اما درباره استهزاء دین و احکام دین و مقدسات دینی (پیامبران و اولیاء خدا) ادله دیگری وجود دارد که به آنها تمسک شده است. مرحوم بجنوردی[1] دراین باره به اجماع تمسک کرده و ظاهراً حرمت استخفاف این امور را

«وَ بِالْإِسْنَادِ عَنْ صَالِحِ بْنِ عُقْبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع «5» يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُدَاعِبَ فِي الْجَمَاعَةِ بِلَا رَفَثٍ.»[1] رفث: دشنام «مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ فِي آخِرِ السَّرَائِرِ نَقْلًا مِنْ رِوَايَةِ أَبِي الْقَاسِمِ بْنِ قُولَوَيْهِ عَنْ حُمْرَانَ بْنِ أَعْيَنَ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِي

نکته 2: درباره اینکه آیا اهانت از افعال قصدی است نظرات مختلفی اقامه شده است. مرحوم مراغی و مرحوم بجنوردی به این امر اشاره دارند. [1] ماحصل فرمایش ایشان آن است که نسبت افعال و عنوان اهانت سه گونه است: 1) برخی افعال تنها با قصد اهانت، اهانت هستند، یعنی

نکته 1: آنچه خواندیم درباره حکم اولی مسخره و استهزاء بود، امّا جای این سوال باقی است که اگر امر به معروف و نهی از منکر در جایی مبتنی بر چنین نکته ای باشد، در صورتی که شرائط امر به معروف و نهی از منکر فراهم باشد، آیا این امر

14) «عن محمد، عن أحمد، عن ابن سنان، عن منذر بن يزيد، عن المفضل ابن عمر قال: قال أبو عبد الله عليه السلام: إذا كان يوم القيامة نادى مناد أين الصدود لأوليائي ؟ فيقوم قوم ليس على وجوههم لحم، فيقال: هؤلاء الذين آذوا المؤمنين ونصبوا لهم، وعاندوهم ، وعنفوهم في