نکته پایانی: اینکه گفتیم در روایات دلیلی بر حرمت اعانه بر اثم وارد نشده است، منافات ندارد با اینکه در برخی از روایات «اعانه بر ظلم» تحریم شده است. چراکه ما به دنبال حکم کلی بودیم و لذا روایاتی نظیر آنچه در پی می آید را صرفاً دال برحرمت بر

قبل از تقریر کلام مرحوم بجنوردی لازم است توجه کنیم که تفاوت نظر امام با مرحوم ایروانی و صاحب دراسات در چیست؟ امام می فرمایند که تعاون شامل 3 جا می شود: مرحوم ایروانی تنها فرض اول را تعاون می دانست. مرحوم بجنوردی می گویند معنی تعاون شامل فرض (1)

ما می گوییم: کلام امام در اینکه مراد از تعاون آن نیست که دو نفر با هم یک کار را انجام دهند، کلام درستی است ولی اولاً: اینکه بگوییم لازمه جمود بر لفظ آن است که مراد از آیه «حرمت در صورت شرکت همه مکلفین» است، کلام کاملی نیست چراکه

حال: با توجه به آنچه درباره مفهوم اعانه خواندیم به بررسی آیه شریفه می پردازیم. امام می نویسند: «قوله تعالى: وَ تَعاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوى وَ لا تَعاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ. و استشكل عليه الفاضل الإيرواني تارة بأنّ مؤدّاها الحكم التنزيهي بقرينة مقابلته للأمر بالإعانة على البرّ و

حضرت امام در جواب به این مطلب می نویسند: «فالجواب أمّا عن السيرة ببيع المطاعم من الكفّار و ما هو نظير ذلك كبيع العنب لهم مع العلم بجعل بعضه خمرا، فحكم العقل بالقبح و صدق الإعانة على‌ الإثم فرع كون الإتيان بما ذكر إثما و عصيانا. و هو ممنوع، لا

حضرت امام در جواب به این مطلب می نویسند: «فالجواب أمّا عن السيرة ببيع المطاعم من الكفّار و ما هو نظير ذلك كبيع العنب لهم مع العلم بجعل بعضه خمرا، فحكم العقل بالقبح و صدق الإعانة على‌ الإثم فرع كون الإتيان بما ذكر إثما و عصيانا. و هو ممنوع، لا

ادامه کلام شیخ: مرحوم شیخ سپس با توجه به مبنای خود (که معان باید به صورت بالفعل قصد وصول به حرام داشته باشد تا کار معین اعانه دانسته شود) می نویسد: «و من ذلك يعلم ما فيما تقدّم عن حاشية الإرشاد من أنّه لو كان بيع العنب ممّن يعمله خمراً

ما می گوییم: 1) در باره سخن مرحوم شیخ، سه نکته مطرح است: ü نکته اول: قصد معین دخالتی در صدق اعانه نمی کند ولی اگر در مسئله تجارت و سفر حج، اعانه صدق نمی کند به خاطر دخالت قصد نیست بلکه در چنین مواردی، اگر حرام لازم بعید باشد،

با توجه به آنچه در تبیین مفهوم اعانه آوردیم، کلام شیخ انصاری را بررسی می کنیم: مرحوم شیخ می نویسد: «لكن أقول: لا شكّ في أنّه إذا لم يكن مقصود الفاعل من الفعل وصول الغير إلى مقصده و لا إلى مقدّمة من مقدّماته بل يترتّب عليه الوصول من دون قصد

سؤال دال) آیا در صدق عنوان «اعانه» شرط است که معین علم یا ظن به تحقق معان علیه داشته باشد؟ یا اگر به این امید مقدمات را فراهم می کند که شاید معان علیه موجود شود؟ مرحوم نراقی چنین چیزی را شرط نمی داند: «أما الثالث: و هو العلم بتحقق