شماره جلسه: 31 خاتمه 1: اگر کسی بگوید رجوع به جمله اخیره قدر متیقن است ولی ظهوری در کلام مطرح نیست با این سوال مواجه است که آیا اجمال در همه جملات جاری است و یا می‌توان در فرض شک به جملات اولیه مراجعه کرد و یا باید در مسئله

شماره جلسه: 30 کلام مرحوم نایینی و اشکال امام و مرحوم اصفهانی بر آن: «التفصيل بين ما إذا كان الموضوع واحدا للجمل المتعاقبة لم يتكرر ذكره و قد ذكر في صدر الكلام مثل قولك أحسن إلى الناس و احترمهم و اقض حوائجهم إلا الفاسقين و بين ما إذا كان الموضوع

شماره جلسه: 29 خاتمه: ما همانند حضرت امام ضمائر را همانند حروف ایجادی می‌دانستیم و می‌گفتیم ضمایر برای ایجاد اشاره وضع شده‌اند لذا مشکل موجود در «الا» که باید به وسیله آن دو ارتباط را ایجاد کرد، در ضمیر «هُم» هم قابل طرح است. مقام اثبات: 4 و 5- قائل

شماره جلسه: 28 خاتمه: ما همانند حضرت امام ضمائر را همانند حروف ایجادی می‌دانستیم و می‌گفتیم ضمایر برای ایجاد اشاره وضع شده‌اند لذا مشکل موجود در «الا» که باید به وسیله آن دو ارتباط را ایجاد کرد، در ضمیر «هُم» هم قابل طرح است. مقام اثبات: 4 و 5- قائل

شماره جلسه: 27 ما می‌گوییم: الف) جایی که ادات استثنا اسم است. ب) جایی که ادات حرف (مثل الا) و یا همراه با ضمیر (استثنی منهم) است. الف/1) اکرم العلما و الشعرا سوی زید [یک زید هم عالم است و هم شاعر است] (مشکلی نیست چرا که «سوی» قابلیت ایجاد

شماره جلسه: 26 جواب چهارم) پاسخ دوم حضرت امام: حضرت امام در بحث «سر من البصره الی الکوفه»، مطلبی دارند که می‌توان در ما نحن فیه هم آن را مطرح کرد: «و لو أنكرت جواز استعمال اللفظ في أكثر من معنىً، أو أنكرت كون المقام من قبيله، فلنا أن نقول

شماره جلسه: 25 جواب سوم) پاسخ اول حضرت امام: حضرت امام به عنوان اولین پاسخ می‌نویسند: «و الجواب عنه قد مرّ في باب الاستعمال‏، و لقد تصدّينا لدفع الإشكالات العقليّة في الأسماء و الحروف، فراجع.»[1] ما می‌گوییم: اشکال این بود که در «اکرم العلما و الشعرا الا الفساق منهم:، الا

شماره جلسه: 24 جواب دوم) پاسخ مرحوم آخوند: مرحوم آخوند در پاسخ به اینکه «رجوع استثناء به همه عمومات، مستلزم آن است که «الا»، اخراج‌های متعدد را ایجاد کند. و این به آن معنی است که «الا» در استعمال واحد، معانی متعدد را ایجاد کند» می‌فرماید: چه مستثنی منه واحد

شماره جلسه: 23 ادله استحاله رجوع استثناء به جمیع عمومات (امکان یا استحاله ثبوتی) در تقریر این دلیل، به دو گونه می‌توان بحث را مطرح کرد. یکی آنچه صراحت کلام مرحوم عراقی است و دیگری تقریری که به صورت مفصل‌تر مرحوم فاضل ارائه کرده است. ابتدا تقریر مرحوم فاضل را

شماره جلسه: 22 ادله استحاله رجوع استثناء به جمیع عمومات (امکان یا استحاله ثبوتی) در تقریر این دلیل، به دو گونه می‌توان بحث را مطرح کرد. یکی آنچه صراحت کلام مرحوم عراقی است و دیگری تقریری که به صورت مفصل‌تر مرحوم فاضل ارائه کرده است. ابتدا تقریر مرحوم فاضل را