خاتمه: در روایات موارد متعددی را می توان یافت که در آنها حکم قطعا مربوط به متلبس است چنانکه موارد متعددی را می توان یافت که در آنها حکم در «اعم مما انقضی» نیز ثابت است و در مواردی حکم مربوط به ما ستلبس است. و مواردی نیز مشکوک فیه

جمع بندی: در مقام جمع بندی نهایی لازم است نکاتی را مورد توجه قرار دهیم: ü الف) عرض و جوهر از تقسیمات ماهیت هستند، در حالیکه عرضی و ذاتی از تقسیمات محمول هستند ولذا سیاهی و انسان، عرض و جوهر هستند و در طرف مقابل سیاه و انسان، عرضی و

قول محقق عراقی مرحوم عراقی مشتق را عبارت از مبدء + نسبت می دانند و می نویسند: «إذ نقول : بأنه لو كان الذات مأخوذة في الأوصاف فلا جرم الدال عليها امّا ان يكون هي المادّة أو الهيئة، مع انه ليس في شي‏ء منهما الدلالة عليها أصلا، إذا لمادة لا

قول صاحب فصول (قول مشهور) مرحوم صاحب فصول، قول مشهور را پذیرفته است ولی برای سخن خویش استدلال مخصوصی دارد. حضرت امام نظر صاحب فصول را مطرح می کنند و می نویسند: «قال في الفصول- ردّاً على من ذهب إلى أنّ الفرق بين المشتقّ و مبدئه هو الفرق بين الشي‏ء

v اشکال اول مرحوم عراقی: «و منها عدم تصور جريان النزاع المعروف في المشتق في انه للأعمّ أو المتلبس الفعلي على هذا القول من جهة عدم تصور الانقضاء فيه كما سيأتي بيانه إن شاء اللَّه تعالى.»‏ [1]   توضیح: اگر فرق بین مشتق و مبدء به لا بشرطیت و بشرط

بررسی و نقد «بشرط لائیت و لا بشرطیت»: سابقا گفتیم که محقق دوانی فرق بین عرض و عرضی را به نحوه لحاظ می دانست و در تقریر کلام میر سید شریف هم گفتیم که اصولیون همین تغایر نحوه لحاظ را مطرح کرده اند. مرحوم نائینی این مطلب را چنین توضیح

ما می گوییم: 1) سخن امام در ردّ شق اول کلام میر سید شریف آن است که: آنچه در عالم خارج موجود است، یک وجود است که انسان است. این وجود عبارت است از جسمی که نحوه تحقق آن به آن است که نامی و حیوان و ناطق است. توجه

 v اشکال های حضرت امام خمینی بر قول به بساطت: حضرت امام ابتدا بر شقّ اول میر سید شریف (اخذ مفهوم شیء در مشتق) (مطلب 1) اعتراض می کنند که: «و أمّا ما عن المحقّق الشريف من الذهاب إلى البساطة بالبرهان المعروف، فمع إنه لا تثبت به البساطة – بل

v اشکال اول مرحوم عراقی: مرحوم عراقی نیز بر (مطلب3) آخوند خراسانی اشکال کرده و می نویسد: «و معلوم أيضا انّ محذور دخول الخارج المحمول في الخاصة لا يكون بأقل من محذور دخول العرض في الذاتي. و هذا بخلافه على ما ذكرنا إذ عليه أمكن لنا ان نقول: بان الناطق

v اشکال مرحوم اصفهانی: مرحوم اصفهانی بر مطلب 2 و 3 اشکال کرده و می نویسد: «لكنه يمكن أن يجعل الناطق فصلاً حقيقيّاً من دون محذور بأن يكون المراد منه ماله نفس ناطقة و النّفس الناطقة بما هي مبدأ لهذا الوصف فصل حقيقي للإنسان لكن الجزء ما لم يلاحظ لا