بحث نهایی :  دو اشکال درباره تبادر به ذهن می رسد: اشکال اول: 1) علامت چیزی است که از علم به آن، به علم به چیزی دیگر می رسیم. پس اگر از علم به معلول به علم به علت رسیدیم، معلول علامت است و اگر از علم به علت به

سیزده) روشن شد که تبادر عند العالم و عند اهل لسان، علامت شناخت معنای حقیقی در عرف ایشان است و لذا به وسیله تبادر نمی توان گفت این لفظ حقیقت عند العرف فی الایّام السابقة است بلکه آنچه از تبادر استفاده می شود آن است که این لفظ درزمان تبادر،

ما می گوییم : 1) اینکه آیا اصل عدم قرینه صرفاً در کشف مراد جاری است یا در کشف حقیقیت مراد، محل اختلاف است. 2) مشهور جریان اصل را در فرض دوم قبول ندارند. مرحوم آخوند (در متنی که از ایشان خواندیم)، مرحوم امام (در متن مناهج که خواندیم) و

مرحوم آخوند می نویسد: «ثم إن هذا فيما لو علم استناد الانسباق إلى نفس اللفظ و أما فيما احتمل استناده إلى قرينة فلا يجدي أصالة عدم القرينة في إحراز كون الاستناد إليه لا إليها كما قيل لعدم الدليل على اعتبارها إلا في إحراز المراد لا الاستناد.»[1]   توضیح: 1) وقتی

مرحوم آخوند می نویسد: «ثم إن هذا فيما لو علم استناد الانسباق إلى نفس اللفظ و أما فيما احتمل استناده إلى قرينة فلا يجدي أصالة عدم القرينة في إحراز كون الاستناد إليه لا إليها كما قيل لعدم الدليل على اعتبارها إلا في إحراز المراد لا الاستناد.»[1]   توضیح: 1) وقتی

نه) تا کنون تبادر عند العالم را خواندیم حال تبادر عند اهل المحاوره: دوّم:«تبادر عند اهل المحاوره» هدایة المسترشدین در تقریر این فرض می نویسد: «أن الجاهل بلسان قوم إذ أراد معرفة أوضاعهم رجع إلى أرباب ذلك اللّسان فإذا وجد انسباق معنى من اللفظ عندهم حال الإطلاق و انتفاء القرائن،

هفت) «جواب مرحوم تهرانی از دور» (سومین جواب) مرحوم شیخ هادی تهرانی از شاگردان شیخ انصاری بر «دور» اشکال کرده است. این اشکال را مرحوم اصفهانی در نهایة الدرایة مطرح کرده و از آن جواب داده است: «ربما يقال«»معنى كون التبادر علامة كونه دليلاً إنيّاً على الوضع حيث انّه معلول

حضرت امام به مرحوم عراقی جواب داده اند: «و لا يخفى ما فيه لأنّ العلم بالشي‏ء هو الكشف عنه، و لا يعقل الكشف التفصيليّ في حالٍ واحد عن شي‏ءٍ واحد مرّتين، فمع العلم التفصيليّ بأنّ اللفظ الكذائي معناه كذا لا يعقل أن يكون التبادر موجباً لحصول مصداق آخر منه في

6) مرحوم آیت الله بهجت(ره) در مباحث الأصول بر جواب مرحوم آخوند اشکال کرده و می نویسد: «و یمکن المناقشة فیه: بأنّه إن کان من التذکّر بعد النسیان فلیس من أماریة العلامة و إیجابها العلم التفصیلی»[1]   توضیح: اگر مراد آن است که لفظ قبل از تبادر، معلوم بود ولی

چهار) مرحوم آخوند(ره) پس از طرح تبادر به اشکال و جوابی اشاره می کنند. «لا يخفى أن تبادر المعنى من اللفظ و انسباقه إلى الذهن من نفسه و بلا قرينة علامة كونه حقيقة فيه بداهة أنه لو لا وضعه له لما تبادر و لا يقال كيف يكون علامة مع توقفه