جمع بندی راه حل سوّم(راه حل محقق ثانی): 1) چنانکه در صفحه 169 گفتیم، این راه حل فقط در تزاحم واجبات موسع و واجبات مضیّق جاری است و در تزاحم واجبات فوری و واجب موسع جاری نیست. 2) این راه حل از اشکالات دیگر مبرّی است اگر بپذیریم که اولاً

اشکال دوّم مرحوم خویی بر محقق نائینی: چنانکه گفته بودیم، مرحوم نائینی در راه حل محقّق ثانی، قائل به تفصیل شده بودند و می گفتند، این راه­حل باطل است اگر بگوئیم «اشتراط قدرت در تکالیف اقتضای نفس تکلیف است» و این راه حل صحیح است اگر بگوئیم «اشتراط قدرت در

اشکال دوّم مرحوم خویی بر محقق نائینی: چنانکه گفته بودیم، مرحوم نائینی در راه حل محقّق ثانی، قائل به تفصیل شده بودند و می گفتند، این راه­حل باطل است اگر بگوئیم «اشتراط قدرت در تکالیف اقتضای نفس تکلیف است» و این راه حل صحیح است اگر بگوئیم «اشتراط قدرت در

اشکال دوّم بر محقق نائینی: مرحوم خویی بر کلام مرحوم نائینی اشکال کرده است، این اشکال مستفاد از برخی کلمات مرحوم اصفهانی است: «ان الواجب الموسع، له نحوان من الافراد، طولية و عرضية. و الالتزام بكون اشتراط القدرة من باب حكم العقل بقبح تكليف العاجز، انما ينفع في تعلق التكليف

ما می گوئیم: ماحصل این اشکال آن است که «چون نمی توان به فرد غیر مقدور امر کرد چراکه تکلیف به عاجز لغو است و قبیح است، پس نمی توان «کلی» را نسبت به آن مطلق فرض کرد به گونه ای که بگوئیم شامل آن فرد هم می شود» در

اشکال اول بر فرمایش مرحوم نائینی: چنانکه خواندیم مرحوم نائینی سخن محقق ثانی را طبق دو مبنا طرح کردند و آن را مطابق یک مبنا پذیرفتند: 1) تکلیف به عاجز ممکن نیست (مطابق این مبنا، کلام محقق ثانی صحیح نیست) 2) تکلیف به عاجز ممکن است ولی قبیح است (مطابق

اشکال مرحوم نائینی بر راه حل دوّم: مرحوم نائینی خود بر آنچه از کلام مرحوم محقق ثانی تقریر کرده است، اشکال می کند: «ان‏ ما ذكره‏ (قده) انما يتم بناء على ان يكون منشأ اعتبار القدرة شرطاً للتكليف هو قبح تكليف العاجز إذ عليه يمكن ان يقال ان الواجب‏ الموسع

اشکال مرحوم نائینی بر راه حل دوّم: مرحوم نائینی خود بر آنچه از کلام مرحوم محقق ثانی تقریر کرده است، اشکال می کند: «ان‏ ما ذكره‏ (قده) انما يتم بناء على ان يكون منشأ اعتبار القدرة شرطاً للتكليف هو قبح تكليف العاجز إذ عليه يمكن ان يقال ان الواجب‏ الموسع

راه حلّ سوّم: (محقق ثانی) مرحوم محقق ثانی معتقد است اعمال عبادی که در ضدیت با اهم واقع می شوند در حالیکه به نحو واجب موسع هستند، امر دارند و می توان با قصد همان امر، آن را اتیان کرد. توجه شود که فرض تزاحم گاه بین واجب موسع و

راه حلّ سوّم: (محقق ثانی) مرحوم محقق ثانی معتقد است اعمال عبادی که در ضدیت با اهم واقع می شوند در حالیکه به نحو واجب موسع هستند، امر دارند و می توان با قصد همان امر، آن را اتیان کرد. توجه شود که فرض تزاحم گاه بین واجب موسع و