هشت) مبنای مختار: چنانکه گفتیم وضع و هم چنین متعلّقات اوامر و نواهی تابعی از آن چیزی است که ما فهم می کنیم. و لذا برای شناخت این امور نباید به سراغ حقیقت هستی و واقعیت جهان رفت. بلکه این امور وابسته به آن چیزی هستند که عرف سخنگویان و

ما می گوئیم: تفاوت مبنای امام با فرمایش مرحوم بروجردی آن است که مرحوم بروجردی می فرمودند طبیعت معدومه، طبیعت نیست و اگر ما از شما طبیعت را می خواهیم، تنها در صورتی، طبیعت محقق می شود که موجود باشد. (و لذا اشکال کردیم «طبیعت موجود در ذهن» هم طبیعت

حضرت امام با توجه به این مطلب است که می نویسند: «ثمّ‏ إنّ‏ البعث‏ نحو المأمور به، سواء كان بصيغة الأمر أو بدالّ آخر، و كذا الزجر في النهي، هل هو عبارة عن طلب الوجود في الأمر، و طلب تركه أو الزجر عنه في النهي، بمعنى وضع الهيئة لطلب الإيجاد

شش) تقریر امام خمینی: حضرت امام می نویسند نزاع به گونه ای که بخواهد معقول باشد چنین است: «أنّ‏ الأمر إذا تعلّق‏ بماهيّة بالمعنى المتقدّم، هل يسري إلى الأفراد و المصاديق المتصوّرة بنحو الإجمال منها، بحيث تكون الطبيعة وسيلة إلى تعلّقه بالمصاديق الملحوظة بنحو الإجمال، لا بما هي ملحوظة و

پنج) پنجمین نوع تقریر بحث (اگرچه در کلام امام نیست) را می­توان در کلمات برخی از بزرگان معاصر ملاحظه کرد: ایشان ابتدا می نویسد طلب، انشاء، خفیف الموونه است و مشکل اصلی در اراده تکوینی است یعنی چون ما واقعاً شوق تکوینی نسبت به یک شیء داریم، لذا آن را

چهار) چهارّمین بحث در متعلّق امر و نهی (که امام مورد اشاره قرار داده بودند) این سخن بود که صاحب فصول مطرح کرده است و می فرماید: نزاع در این بحث یک نزاغ لغوی است. مرحوم صاحب فصول می نویسد: «قد اختلفوا في‏ أن‏ المعنى‏ المأمور به هل هو الطبيعة

اشکال پنجم امام –بنابر تقریری که اکنون از آن می کنیم- کما کان وارد است چراکه: این «ماهیت من حیث هی متحدة مع الخارج» صرفاً یک موجود ذهنی است و با این لحاظ، این ماهیت در خارج محقق نمی شود و لذا اگر به من امر شد که «صلوة من

اشکال چهارم بر محقق عراقی: تصور طبیعت به وسیله قوه عاقله است و تصور جزئی ها به وسیله قوای نازله نفس (حواس) است و لذا تصور هر یک غیر از تصور دیگری است [اشکال پنجم امام بر محقق عراقی: «فلحاظ الاتّحاد التصوّري مع القطع بالخلاف تصديقا مع كونه لا محصّل

اشکال های امام خمینی بر مرحوم عراقی: حضرت امام ابتدا می نویسد که کلام مرحوم عراقی ناشی از «غفلت از معنای ماهیت» است: «و لا يخفى‏ أن‏ هذا ناش من الغفلة عن معنى قولهم: الماهيّة من حيث هي ليست إلاّ هي، و لهذا زعم أنّ الماهيّة لا يمكن أن يتعلّق

ما می­گوئیم: در توضیح فرمایش مرحوم عراقی لازم است اشاره کنیم که: آنچه در عالم خارج هست یک وجود است که حدّی دارد و آن ماهیت است و آن ماهیت در عالم خارج متّحد است با وجود (این ماهیت را می توانیم «ماهیت متّحد مع الوجود الخارجی» بنامیم.) مرحوم عراقی