آینه مسلمانی

خدای سبحان را سپاس می‌گذارم که توفیق داد تا بتوانم؛ چنین رمضان را مهمان سفره پیامبر(ص) و اهل بیت مکرم ایشان علیهم‌السلام باشم و روزهای این ماه مبارک را برای خود، به نوشتن متونی درباره مسائل اخلاقی زیور بندم.

صد البته این هم از فقر زمانه است که قلم همچون منی به این حوزه وارد شود، اما چه غم که اقیانوس معارف ایشان از نوک مداد ناپاک من آلوده نمی‌شود.

آنچه پیش روی شماست، مجموعه نوشته‌های چهار ماه رمضان است. بخش نخست که سال ۱۳۹۲ شمسی در روزنامه اطلاعات و برخی جراید و سایت‌های اینترنتی منتشر می‌شد «آیین مسلمانی» نام یافته بود و یک بار هم مستقلاً به صورت قطع پالتویی و به همت جناب حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید محمود صادقی نشر پیدا کرد.

و بخش دوم، مربوط به شرح دعای مکارم‌الاخلاق است که طی دو سال (۱۳۹۵ و ۱۳۹۶) در آن جریده وزین به صورت روزانه منتشر شد. این بخش پیاده شده درسهای اخلاقی بود که روزهای شنبه پیش از شروع درس «اصول فقه» در «مدرسه دارالشفا» تقریر می‌کردم. در این بخش تقریباً یک‌سوم این دعا را شرح داده‌ام که امیدوارم در آینده بتوانم آن را به سرانجام برسانم.

و بخش سوم، که رمز و راز عبادت نام دارد، مربوط به رمضان ۱۳۹۸ شمسی است.

لطف بی‌اندازه برادرم جناب حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید محمود دعایی در تشویق حقیر به نگارش و محبت برخی خوانندگان، بخشکی از انگیزه‌های مهم من در این کار بوده است.

اینک برادرم جناب حجت‌الاسلام‌والمسلمین علی عباسی، با همت خویش این مجموعه را آماده کرده است تا یک‌جا به زیور طبع آراسته گردد. از لطف ایشان هم سپاسگزارم.

خدا کند که روزِ نیاز به کار آید.

سید حسن خمینی

اول آبان‌ماه ۱۳۹۸

«إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَكَارِمَ الْأَخْلَاقِ»[1]؛ بی‌شک اخلاق لب‌اللباب دین حضرت خاتم (ص) و گوهر گمشده‌ی جامعه ماست. انقلاب شکوهمند اسلامی نیز انقلابی اخلاقی و با هدف ترویج روح اخلاق در جامعه بود. رهبری نهضت ملی اسلامی بر عهده‌ی بزرگ‌مردی بود که ابتدا به پالایش و صیقل دادن نفس و روح خود همت گماشته بود و سپس به اصلاح جامعه و بنای نظامی نو اقدام کرد.

امام راحل عظیم‌الشأن هیچ‌گاه اخلاق را فرو نگذاشت و پیش از آنکه فقیه و فیلسوف و بنیان‌گذار انقلاب باشد، معلم اخلاق بود.

آنچه امروزه بدان نیاز داریم «زیست اخلاقی» است که لازمه‌ی آن ترویج معارف اخلاقی و راهبری جامعه به سوی جامعه‌ای اخلاق‌مدار است. جامعه‌ای که فرد فرد آن برای خودسازی اخلاقی خویش بکوشد و حق خود و دیگران را پاس بدارد و سلوک اخلاقی و زیست انسانی داشته باشد. لازمه‌ی این امر، ترویج اخلاق در جامعه و تشویق افراد به تزیین رفتار و کردارشان به گوهر اخلاق است. معارف اخلاقی را باید ساده و دست‌یافتنی و امکان‌پذیر معرفی کرد و خود و دیگران را به تخلق به اخلاق حسنه و دوری از رذیلت‌های رفتاری و ناشایسته‌های گفتاری، بیم و امید داد.

بنا به سنتی دیرینه، علمای دین و دانشمندان اسلامی، در قالب کتاب و یا در مجلس درس و وعظ، بخشی از امر پژوهش و وقت تدریس را به آموزش «اخلاق» بر پایه‌ی آموزه‌های حیات‌بخش اسلامی که در بیان پیامبر اکرم(ص) و حضرات معصومین(ع) گفته آمده، اختصاص داده‌اند.

استاد معظم و یادگار گرامی امام خمینی نیز بنا بر همین سنت حسنه، در هنگامه تدریس در حوزه‌ی علمیه قم؛ روزهای شنبه و در ابتدای «درس خارج اصول فقه» خود در «مدرسه‌ی عالی دارالشفاء»، مباحثی اخلاقی را تدریس و تنذیر کرده که بخش‌هایی از آن در مجموعه‌ی حاضر گرد آمده است.

در این مجال لازم می‌دانم که از حسن اعتماد و سعه صدر استاد عزیز تشکر کنم و همکاری‌های حجت‌الاسلام سید حبیب‌الله موسوی و حجت‌الاسلام رضا هوشیاری را پاس بدارم. همچنین از زحمات حجت‌الاسلام سید محمود صادقی و حجت‌الاسلام امید عمیق که بخش‌هایی از این کتاب با همکاری آن‌ها آماده شد، و نیز تمام کسانی که به نحوی در به انجام رسیدن این اثر همیاری‌ام کرده‌اند، سپاسگزاری کنم.

علی عباسی

دوم آبان‌ماه ۱۳۹۸

[1] . بحار الأنوار، ج ۷۱، ص ۳۸۲.